M harfi ile başlayan terimler - Onur Çelikörs

M harfi ile başlayan terimler

M


Makrosefali: Başın (beynin) normalden büyük olması.

Makrofaj: Kan dokusundaki monositlerden farklılaşarak oluşan, bağ dokusunda makrofaj, akciğerlerde alveolar makrofaj, merkezi sinir sisteminde mikroglia ve kemik dokusundaki osteoklastlarla aynı olduğu düşünülen, mikroorganizmaları fagosite edip yok eden bağ dokusu hücresi.

Makrofil: Makrosporangiyumları taşıyan yapı. Çiçekli bitkilerde pistile özdeştir.

Makroportal: Arkegonyumları oluşturan portal.

Makrospor: Megaspor. Makrosporangiumlardan meydana gelen büyük ve dişi olarak kabul edilen sporlar. Çiçekli bitkilerde embriyo kesesine özdeştir.

Makrosporangiyum: Makrosporları oluşturan yapı. Megasporangiyum da denir. Çiçekli bitkilerde polen kesesine özdeştir.

Malabsorbsiyon: Emilimin bozuk oluşu.

Maladi: Hastalık.

Malarya: Sıtma.

Malasi: Keyifsizlik, kırıklık.

Malfonksiyon: Her hangi bir organın yetersiz veya dengesiz görev yapması.

Malformasyon: Kusurlu oluş, sakatlık.

Malign: Habis, kötü huylu.

Malleol: Ayak ekleminin her iki tarafındaki kemik çıkıntılarına verilen isim.

Malleus: Orta kulaktaki çekiç kemik.

Malnutrisyon: Sağlık için şart olan, vitamin, mineral, protein ve benzeri maddelerin yetersiz alınmasından doğan hastalıkları tanımlayan bir terimdir.

Malpraktis: Tıpta yanlış, özensiz tedavi.

Mamilla: Meme başı.

Mamografi: Meme filmi.

Mantar: Mikroskopik ya da makroskopik olan parazit, saprofit veya simbiyoz olarak yaşayan, klorofilsiz, zehirli ya da zehirsiz olabilen canlı yapı.

Mandibula: Alt çene kemiği.

Mani: Aşırı neşe şeklinde beliren psişik hastalık.

Manifest: Aşikar, gizli olmayan.

Matriks: İçinde biyolojik olayların oluştuğu cansız, sıvı ortam.

Marfan sendromu: Sebebi bilinmeyen herediter genetik bir hastalık.

Mastektomi: Memenin her hangi bir rahatsızlık nedeniyle alınmasıdır.

Mastektomi: Ameliyatla memenin alınması.

Mastitis: Memenin iltihabıdır, emziren annelerde sütün birikmesi nedeniyle veya meme başındaki çatlak nedeniyle sık rastlanan bir durumdur.

Mastoidektomi: Mastoid hücrelerin iltihaplanması nedeniyle mastoid kemiğin çıkartılması ameliyatıdır.

Mastoidit: Kulak arkasında bulunan mastoid kemikteki, mastoid hücrelerinin iltihabıdır.

Maya: Ekmek mayalanmasında kullanılan canlı yada ölü, tek hücreli mantar yada bakteriler.

Mayoz bölünme: Eşey organlarında eşey hücrelerinin oluşması sırasında diploit ya da somatik kromozom sayısının yarıya indiği ve dört haploit hücrenin oluştuğu hücre bölünmesi. Redüksiyon bölünme. İndirgenme bölünmesi.

Megaspor: Bazı deniz bitkilerinin üreme bölgelerinde meydana gelen, büyük sporlara verilen genel ad. Sporangiyum.

Melez: Herhangi bir karakter yönünden farklı iki dölün çaprazlanması sonucu oluşan heterozigot döl.

Mercek: Gözde ışığın doğru şekilde kırılmaya uğrayarak, ağ tabakaya düşmesini sağlayan yapı.

Meristem: Bitkinin sürekli olarak bölünebilme yeteneğine sahip, değişmez dokularını oluşturan, farklılaşmamış embriyonik doku.

Meristem halkası: Büyüyen bitki ekseninde korteks ile merkezi parankima dokusu arasında bulunan ve vasküler dokuyu veren meristem dokusu.

Meroblastik bölünme: Hücre bölünmesinin, yumurtanın belirli bir kısmında gerçekleşmesi.

Menenjit: Beyin zarlarının (meninkslerin) iltihabıdır.

Menopoz: Adetten kesilme.

Menstrual: Menstruasyonla ile ilgili, adet görme ile ilgili.

Menstrual siklus: Adet görme dönemleri, iki adet arası.

Mental retardasyon: Zeka gelişiminde gerilik.

Mentruasyon: Adet görme, ay başı.

Mesane: Boşaltım sisteminin idrar toplanan torbası.

Meşcere: Dış görünüm, tür bileşimi, yaş, yapı bakımından tekdüzelik gösteren bitki topluluğudur.

Metabolizma: Canlı organizmanın hücreleri içinde meydana gelen ve enzimlerle kontrol edilen olayların hepsi. Metabolizma ile enerji üretimi ve madde yapımı gerçekleştirilir. ATP üretimi ve protein sentezi iki önemli metabolik reaksiyondur.

Metagenez: Eşeyli ve eşeysiz üremenin döngüsel olarak birbirini takip ettiği üreme sistemi, döl değişimi.

Metamerizm: Segmentli bir yapı gösterme.

Metamorfoz: Canlının yumurtadan çıktıktan sonra, tam bir ergin görünümüne erişinceye kadar geçirdiği evrelerin bütünü, başkalaşım.

Metanefridyum: Sölom boşluğuna açılan boşaltım tüpçükleri.

Metanefroz: Omurgalılarda görülen ve ikincil böbreğin arkasından meydana gelen, en gelişmiş böbrek tipi.

Metastatik: Metastaz yapmış lezyona verilen isim.

Metastaz: Herhangi bir organdaki kanser hücrelerinin, vücudun başka bir bölümüne atlamasıdır.

Mezenşim: Embriyonun mezoderm tabakasından gelişen, daha sonra kas ve bağ dokusunu oluşturacak olan farklılaşmamış hücreler.

Mezoderm: Embriyo gelişimi sırasında oluşan 3 tabakadan, ortada olanı, orta deri.

Mezofil: Yaprağın üst ve alt epidermisi arasında kalan kısmı.

Mezozom: Bakterinin üremesi sırasında bakteri zarından kıvrımlar yaparak meydana gelen mitokondri benzeri yapı.

Mezonefridyum: Mezodermden gelişen boşaltım organı.

Mezonefroz: Omurgalılarda görülen, orta derecede gelişmiş böbrek tipi.

Mikrofil: Tohumsuz bitkilerde bir tek damarlı doku şeridi içeren küçük bir yaprak. Mikrosporangiyumları taşıyan yapı. Çiçekli bitkilerde erkek organa (stamen) özdeştir.

Mikroprotalyum: Anteridyumları oluşturan protal.

Mikrospor: Polen. Tohumlu bitkilerde üreme organı olan stamenlerde mayoz bölünmeyle meydana gelen erkek üreme hücreleri, çiçektozu. Çiçekli bitkilerdeki polene özdeştir.

Mikrosporangiyum: Mikrosporları oluşturan yapı. Polen kesesi.

Mikrotübül: Ökaryot hücrelerde, hücre iskeletinin yapısına katılan, kamçılı ve sillilerde ise sillerin yapısına katılan, içi boş tüpçükler.

Mikron: Milimetrenin binde biri (1 mikron = 1/1000 mm).

Mikrovillus: Silindirik yada kübik epitel (örtü) hücrelerinin üst yüzeylerinde emme yüzeyini genişletmek için hücrenin sitoplazmasından dışarı doğru yaptığı uzantılardır.

Misel: 1. Mantarlarda, hiflerin bir araya gelmesiyle oluşmuş yapılar. 2. Yağ moleküllerinin, çözünmediği bir sıvı madde içerisine bırakıldığı zaman oluşturduğu küçük partiküller.

Mitokondri: Hücrede enerji üretiminden sorumlu olan (oksijenli solunumun gerçekleştiği) organel.

Mitotik bölünme: Kromozomların kopyalanarak sayısının iki katına çıkarılmasını takiben gerçekleşen ve sonuçta yine diploid sayıda kromozom taşıyan iki oğul hücrenin meydana geldiği hücre bölünmesi tipi, mitoz bölünme.

Mitoz bölünme: Ökaryot hücrelerin tipik çekirdek bölünmesi. Kopyalanarak sayısı iki katına çıkmış kromozomların profaz, metafaz, anafaz ve telofaz safhalarını geçirdikten sonra bölünerek diploit sayıda kromozom kapsayan iki oğul çekirdeğe ayrılmaları. Mitozu takiben sitoplazma bölünmesiyle hücre iki oğul hücreye ayrılır.

Mixotrof: Klorofil taşıdığı halde, heterotrof olarak da beslenebilen canlılar.

Miyelin kılıf: Sinir hücrelerinde, hücrenin belirli bir bölümü tarafından meydana getirilen ve akson adı verilen uzantıların üzerini kaplayarak koruma ve sinir iletiminde hız sağlayan örtü.

Miyokard: Kalp kası.

Miyom: Uterus adalesinin iyi huylu tümörüdür.

Miyozin: Kas hücrelerinde kasılmayı sağlayan protein yapıdaki kalın iplikler.

Modifikasyon: Çevre etkileriyle canlıların fenotiplerinde meydana gelen değişiklikler.

Monera: sistematikte bakteri ve mavi-yeşil alglerin toplandığı alem. Bu alemin içindeki canlılarda zarla çevrilmiş çekirdek ve organeller bulunmaz.

Monofiletik: Tek atadan köken almış.

Monohibrit: Tek karakter bakımından melez.

Monoik: Bir evcikli. Erkek ve dişi organların ayrı çiçeklerde fakat aynı bitki üzerinde bulunması.

Monokotiledon: Embriyolarında tek çenek yaprağına sahip bitki.

Monomer: Büyük moleküllerin hidrolizi sonucu oluşan en küçük yapı birimi.

Monoploid: Tek (n) sayıda kromozoma sahip hücre. Haploid.

Monosakkarit: Genel formülü (CH2O)n olan en basit şeker molekülü.

Mozaik gelişim: Embriyoya ait hücrelerin her birinin, vücudun farklı bir bölgesini meydana getirmek üzere belirlendiği gelişim tipi. Bu gelişim tipini gösteren canlılarda, embriyodan ayrılan herhangi bir parça, kendi başına tam bir birey olarak gelişemez.

Mukoza: Sindirim borusu, soluk borusu gibi iç organların iç yüzeyini örten ve mukus sıvısı salgılayan ince tabaka.

Mukus: Koyu ve az akışkan özellikte, glikoprotein yapısında salgı, sümük.

Mukolitik: Mukusu eriten anlamındadır.

Multipotent: Birden fazla farklı hücre veya doku tipine farklılaşabilme yeteneğine sahip olan. Hidralarda "interstitial hücreler" ve omurgalı embriyolarında "kök hücreler" multipotent karakterdedir.

Musilaj: Yapışkan ve az akışkan karakterli polimerler.

Mutant: DNA'sında değişiklik (mutasyon) meydana gelmiş olan canlı.

Mutasyon: Bir canlının kalıtım özelliklerinde meydana gelen birdenbire ve kendiliğinden değişmeler.

Mutualizm: İki canlının birbirlerinden faydalanarak birlikte yaşamaları.

Mürein: Bakterilerin hücre duvarında bulunan yapısal bir peptidoglikan.