Kobay (Gine domuzu) yetiştiriciliği - Onur Çelikörs
Kedi Köpek Süt Sığırı At

Kobay (Gine domuzu) yetiştiriciliği


Gine domuzu olarak bilinen Cavia porcellus, tıknaz, birçok renkte ve şekilde tüyleri olan evcil bir kemirgendir. Gine domuzlarının evcilleştirilmemiş atalarının yurdu Orta ve Güney Amerika’dır. Tüm Güney ve Orta Amerika’da yayılım gösterirler. Yabani kobay, mara (pampa tavşanı), kapibara (su domuzu) gibi türlerden oluşan kobaygiller, kemirgenler arasında en geniş aileyi oluştururlar.

Gine domuzları başlangıçta et kaynağı olarak evcilleştirilmişlerdir ve hala dünyanın bazı bölgelerinde tüketilmektedirler. Yaklaşık on bin yıl öncesine tarihlenen ilk evcil Gine domuzu kemikleri Peru’da bulunmuştur. Özellikle İnka döneminde evcil kobayların yetiştirilmesi iyice yayılmıştır. İspanyolların Güney Amerika’yı keşfetmeleriyle beraber evcil kobaylar Avrupa’ya taşınmaya başlanmıştır. Zamanla Avrupa’da ve tüm dünyada evlerde beslenen popüler bir hayvan haline gelmiştir.

Gine domuzları üzerinde biyolojik deneyler 17. yüzyıldan beri yapılmaktadır. Bu hayvanlar, 19. ve 20. yüzyıllarda model organizmalar olarak o kadar sık kullanılmıştır ki, bir insan deneğini tanımlamak için kobay sıfatı kullanılmaya başlanmıştır. İnsan tıbbında; diyabet, tüberküloz, skorbüt ve gebelik komplikasyonları gibi konuların araştırılmasında kullanılmaktadır.

Kobayların Özellikleri

Kobaylar büyük sayılabilecek kemirgenlerdendir. Yaygın evcil ırkları gelişimlerini tamamladıklarında 700 ila 1.200 gram ağırlığa ve 20 ila 25 cm uzunluğa ulaşabilmektedir.  Normal vücut sıcaklıkları 39°C ila 40°C arasındadır. Nabız sayıları dakikada 250 atım kadardır. Östrus döngüleri 13 ila 25 gün, gebelikleri 59 ila 72 gün sürer.

Ömürleri ortalama dört ila beş yıldır, ancak sekiz yıla kadar yaşayabilirler. Gine domuzlarının ön ayaklarının her birinde 4, arka ayaklarının her birinde 3 parmak (parmak) bulunur. Her parmağın çok keskin bir pençesi vardır. Arka bacakları ön bacaklarından daha uzundur. Dış kuyrukları yoktur. Çoğu kobayın kürkü bulunmakla birlikte, çoğunlukla laboratuvarlarda tercih edilen Skinny pig gibi tüysüz ırkları ve Texel gibi uzun kürklü ırkları da bulunmaktadır.


Erkek ve dişi kobaylar, genel boyutları dışında görünüş olarak farklılık göstermezler. Anüsün konumu her iki cinsiyette de cinsel organlara çok yakındır. Hayvanların cinsiyet ayrımları genç yaşta eğitimli biri tarafında yapılmalıdır. dişilerin cinsel organları, bir vulvar flepten oluşan "Y" şeklinde bir konfigürasyondadır. Erkek cinsel organlarına bakıldığında penis ve anüs benzer bir şekil oluşturur, ancak genital bölgenin çevresine basınç uygulanırsa penis dışarı çıkacaktır.

Gine domuzları, yiyeceklere giden karmaşık yolları öğrenebilir ve öğrenilen bir yolu aylarca doğru bir şekilde hatırlayabilirler. Hamster ve sıçanların aksine, kobaylar çoğunlukla gündüzcüdür; yani genellikle gündüzleri uyanıktırlar ve geceleri uyurlar. Küçük engelleri atlayabilirler ancak yükseğe zıplayamazlar. Çoğu zayıf tırmanıcılardır ve çevik değillerdir. Kolayca irkilirler ve tehlikeyi hissettiklerinde ya uzun süre olduğu yerde donarlar ya da saklanmak için hızlı hareketlerle koşarlar. Islanmayı sevmezler ve nadiren banyoya ihtiyaç duyarlar. Birçok kemirgen gibi, kobaylar da düzenli olarak kendi kendilerini tımar ederler. Tımar sırasında gözlerinden süt beyazı bir madde salgılanır ve saça sürülür. Genellikle birbirlerinin saçlarını da çiğnerler, ancak bu, sosyal bir jestten ziyade grup içinde hiyerarşi kurmanın bir yoludur.

Kobayların Bakımı

Kobaylar geniş alanlara ihtiyaç duyarlar. Bu sebeple kafeslerinin mümkün olduğunca büyük olması gerekir. Mağazalarda satılan çoğu kafes, yeterli büyüklükte değildir. Ayrıca son dönemlerde, özellikle Almanya’da kobayların bahçelerde geniş ve korunaklı alanlarda beslenmeleri gittikçe popülerleşmektedir. Kışın ve soğuk havalarda dışarıda tutulmaları sakıncalıdır çünkü çok çabuk üşütüp ölebilirler. Gine domuzları 18°C ila 23°C arasındaki dar sıcaklık aralığında kendilerini rahat hissederler. Ayrıca düşük bağıl nem (%50'nin altında) tercih ederler. Yazın fazla güneşte bırakılmamalıdır, 29°C üzerindeki sıcaklıklara maruz kaldıklarında sıcak çarpması gelişebilir.

Kobay kafeslerinin zeminleri, evcil hayvan mağazalarında satılan küçük evcil hayvanlar (tavşan, kemirgen ve sürüngenler) için üretilen talaşla doldurulur. Gazete kâğıdı çok çabuk ıslanıp, geç kuruduğu için hijyenik değildir; bakteri üremesine sebep olur. Bu sebeple hiçbir şekilde kullanılmaması gerekir. Ayrıca kafeste, kobayların diledikleri zaman içlerine girip uyuyabilecekleri ya da saklanabilecekleri ağaç kavukları ve yuvalar olması gerekir. Kobaylar her gün en az bir saat serbest bırakılmalıdır. Serbest bırakıldıkları odalarda kablolara ve zehirli çiçeklere dikkat etmek gerekir.

Birden fazla kobay beslemek, evcil hayvanınız için arkadaşlık sağlar. Sadece aynı cinsiyetten kobayları beslemek çiftleşmelerini engeller. Erkek kobayları bir arada tutmayı planlıyorsanız, ya kısırlaştırılmalı ya da annelerinden sütten kesilmeden önce birbirleriyle tanıştırmalısınız. Bu, kavgayı önlemeye yardımcı olacaktır. Gine domuzları, diğer evcil hayvanlarla temasa geçerlerse panikleyebilir veya strese girebilirler, bu nedenle köpeklerden, kedilerden ve diğer hayvanlardan ayrı tutulmaları gereklidir. Bu aynı zamanda bulaşıcı hastalıkların yayılmasını da önlemeye yardımcı olacaktır.


Gine domuzlarının tırnaklarının düzenli düzeltmesi gereklidir. Küçük yaştan başlayarak, küçük hayvan veya insan tırnak makası kullanarak tırnakları kesilmelidir. Kanama ve ağrıya neden olmadan dikkatlice kesmeye dikkat edilmelidir. Tırnağa parlak bir ışıkla bakmak, kan damarlarının bulunduğu canlı dokuyu görmeye yardımcı olur.

Kobayların Beslenmesi

Evcil kobaylar tamamıyla vejetaryen olup, ot, tohum, meyve, sebze, kök ve dallarla beslenirler. Birçok evcil hayvan mağazasında satılan hazır kobay yemleri tohumlardan, preslenmiş ot ve baharatlardan oluşur. Ayrıca fıstık ya da çekirdek gibi kuruyemişler de bu yemler içinde yer alır.

Kobaylar, tıpkı insanlar gibi C vitaminini kendi vücutlarında üretemezler. Bu sebeple kobaylara verilmesi gereken hazır yemlerde kesinlikle C vitamini takviyesi bulunması gerekir. Ayrıca zaman zaman domates ya da maydanoz gibi C vitamini açısından zengin meyve ve sebzelerle beslenmeleri gerekir. Kobaylar günlük lif ihtiyaçlarını otlardan karşılarlar. Kafeste her zaman ot, saman ve hazır yem bulundurulmalıdır. Ayrıca kemirgenler için özel üretilen suluklarda her daim temiz su bulunması gerekir.

Kobayların Üretilmesi

Dişi kobaylar 2 aylıkken (55 ila 70 gün) cinsel olarak olgunlaşır. Erkek kobaylar 2-3 aylıkken çiftleşebilirler. Bununla birlikte, hem erkekler hem de dişiler daha erken olgunlaşabilir ve doğurgan olabilirler. Üreme genellikle dişi kobayların ömrünü kısaltır. Dişi bir kobayın 8 aylık olduktan sonra ilk kez üremesi, 2 kasık kemiği arasındaki sert fibröz kıkırdaktan oluşan bir eklemin sertleşmesi nedeniyle oldukça tehlikeli olabilir. Daha önce hamilelik olmadan tam erişkinliğe ulaşan dişi kobaylar, yavrularını normal şekilde doğuramayabilir. Sezaryen, kobaylarla deneyimi olan bir veteriner hekim tarafından yapıldığında bile nadiren başarılıdır.

Kobayların kısırlaştırılması küçük hayvanlarla uğraşma konusunda deneyimli bir veteriner tarafından yapılabilir, ancak ameliyat riskler taşır. Kobaylar genellikle ameliyata, anesteziye veya yabancı bir ortamda tutulmaya iyi tepki vermezler. Çiftleşmeyi önlemenin en güvenli, en kolay ve en ucuz yolu erkek ve dişi kobayları ayrı ayrı barındırmaktır.


Yeni doğan kobaylar yaklaşık 100 gram ağırlığındadır. Bu kadar küçük bir boyutta bile tüyleri vardır ve sizi gördüklerinde kaçabilirler. Annenin, yenidoğanları yaklaşık 3 haftalık olana kadar emzireceği bir çift meme bezi vardır. Yavru kobaylar başlangıçta annelerini emerler, ancak 2 gün içinde katı yiyecekleri (nemli peletler gibi) kemirebilirler. Yaklaşık 170 grama ulaştıklarında, yavrular emmeyi bırakırlar ve ebeveynleri ile aynı yiyecekleri yerler.

Yavru kobayları 2 ila 3 haftalık olduklarında dikkatli bir şekilde ele almaya başlamak önemlidir. Bu, genç kobayların insanlarla bağ geliştirecekleri ve tutulmayı kabul etmeyi öğrenecekleri dönemdir.

Hastalık Belirtileri

Gine domuzlarının genel sağlık kontrolleri günlük olarak yapılmalıdır. Bu, evcil hayvanınızla düzenli olarak özel bir zaman geçirmenizi sağlar. Ayrıca evcil hayvanınızı olası cilt problemleri, yaralanmalar, ani kilo alıp verme, diş problemleri ve diğer sağlık sorunları için kontrol imkanı sunar. Bir kobayın hasta olduğunun bazı belirtileri; iştahsızlık, kilo kaybı, kambur duruş, anormal yürüyüş veya topallama, alışılmadık derecede zayıflık veya anormal derecede büyük bir göbek, tüy tabakasının kıvamında bir değişiklik veya nefes almada zorluktur. Hasta kobayların enerjisi azalmış olabilir ve seslere, dokunmaya tepki vermeyebilir.

Kobaylar için en yaygın sağlık sorunları öncelikle akciğerleri veya sindirim sistemini etkiler. Hasta bir kobayda; ishal, gözlerden veya burundan bir akıntı görülebilir. Diş problemleri de yaygındır, bu nedenle ağzında salya, aşırı büyümüş dişler veya şişlik olup olmadığı kontrol edilmelidir. Ayrıca evcil hayvanınızın kulaklarında tahriş olup olmadığını kontrol etmeli, ayaklarında yara veya tırnaklarında kırık olup olmadığı incelenmelidir. Bu küçük hayvanlar hızla hastalanabilir ve sorunu hemen tespit edip tedavi etmek kritik olabilir. Bu belirtilerden herhangi birini fark ederseniz, veteriner hekime danışmak en doğrusudur.
Yayını paylaş:
author

Hakkımda

Ben Veteriner Hekim Onur Çelikörs, 1989 yılında Ankara'da dünyaya geldim. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden 2011 yılında mezun oldum ve yüksek lisansımı 2014 yılında Zootekni Anabilim Dalı'nda tamamlayarak Ziraat Yüksek Mühendisi unvanı aldım. Askerlik görevimi yerine getirdikten sonra, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi'nde başladığım Veteriner Hekimliği eğitimimi 2020 yılında tamamladım. Bu web sitesinde hayvan sağlığı ve hayvansal üretim konularında yazılarımı yayınlıyorum.

0 yorum:

Yorum Gönder