Kanatlı hayvanların bakteriyel hastalıkları - Onur Çelikörs
Kedi Köpek Süt Sığırı At

Kanatlı hayvanların bakteriyel hastalıkları


Kanatlı Tifosu

Kanatlı tifosu, etkeni Salmonella gallinarum olan bir enfeksiyon hastalığıdır. Bütün kanatlılarda görülebilir. Bulaşıcı ve öldürücüdür. Hayvanlara yumurtayla ve yatay bulaşma olmak üzere iki yoldan bulaşır. Yumurta ile bulaşmada tifolu tavukların yumurtası tifo mikrobu taşır. Bu yumurtalardan çıkan civcivler hastalığı diğer civcivlere de bulaştırır. Yatay bulaşma yolu, hasta tavuklardan diğerlerine doğrudan bulaşması veya hastalık bulaşmış yemlik, suluk, yem ve kümes ekipmanlarıyla diğer tavuklara hastalığın bulaşmasıdır.

Belirtiler: Hastalığın görülmesinden sonraki 10 gün içerisinde ölümler başlar. Ölüm oranı %20-80 arasında değişir. Hayvanlar durgunlaşır. Tüyleri kabarır, ibik ve sakalları solgundur. Yeşilimsi bir ishal görülür. Laboratuvara yeteri kadar hasta ve ölü hayvan götürülerek incelendiğinde kesin teşhis koyulur.

Tedavi: Hastalık çıkınca hemen tedaviye başlanılmalıdır. Çeşitli antibiyotikler kullanılır, ancak her zaman kesin sonuç alınamaz. Tedavi gören hayvanların yumurtaları damızlık olarak kullanılmaz.

Korunma: Tifodan korunmak kolaydır. Kümesler iyi dezenfekte edilirse, kümeslere giriş-çıkış kontrollü olursa, yumurtalar hastalık olmayan işletmelerden alınırsa, kümeste tavuk tifosu testleri yaptırılırsa tifo kümese uğrayamaz.

Kronik Solunum Sistemi Hastalığı (CRD)

Kronik solunum sistemi hastalığının etkeni Mycoplasma gallisepticum'dur. Ülkemizde çok yaygın bir hastalık olup piliç, tavuk ve hindilerde görülmektedir. Bulaşma solunum yolundan olmaktadır ve genç hayvanlar daha çok yakalanmaktadırlar. Hastalığı atlatan bir hayvan, uzun süre daha yumurtasıyla hastalığı yaymaya devam eder. Ayrıca bulaşık yem ve sular, toz-toprak hastalığı nakleder.

Belirtiler: Hasta hayvanın soluğu daralır. Hastalar hırıltılı nefes alır. Zor soluduğu için başını öne uzatır, ağzını açar, ötermiş gibi nefes alır. Burun akıntısı vardır. Hindilerde burun ve göz akıntısı görülür. Hayvanın gözleri kapanır. Etçi sürülerde hastalık 4-8 haftalık piliçlerde görülür. Yem tüketimi azalır, kilo kaybı olur. Hasta ve ölü hayvanlar laboratuvara götürülür, teşhis orada konur.  

Tedavi: Yem ve sular ile antibiyotikler verilir. Yemlere protein, mineral madde ve vitamin ilaveleri yapılır. Bu hastalık tavuk ve hindi yetiştirilen her yerde görülebileceği için korunma tedbirlerini almak şarttır. Hastalığın yumurtayla da geçtiğini unutmamak gereklidir, bu sebeple damızlık ve kuluçka işlerinde yumurtaların kontrolü büyük önem taşır.

Korunma: Kümesin ısısı, ışığı, nemi, havalandırılması uygun olmalıdır. Kümes asla fazla kalabalık olmamalıdır. Elbette temizlik ve dezenfeksiyon korunmanın ilk şartıdır.

Enfeksiyöz Sinovitis

Enfeksiyöz sinovitis hastalığının etkeni Mycoplasma synoviae'dir. Hastalık özellikle genç hindilerde ve piliçlerde eklemlerin şişmesi ile belirir, oldukça bulaşıcıdır. Etkeni taşıyan yumurtalardan geçebileceği gibi hayvandan hayvana da bulaşabilir. 

Belirtiler: Hayvanın ibiği solar, küçülür, tüyleri kabarır, bacak eklemleri şiştiği için hayvan zor hareket eder. Hayvan gitgide zayıflar kurur. Teşhis için laboratuvara hayvan götürülür.

Tedavi: İlaçla tedavi yapılabilir. Antibiyotikler, vitaminler kullanılır. Hasta hayvanlar ayrılmalı ve temizliğe önem verilmelidir.

Kolibasillozis

Kolibasillozis, genellikle mikoplasma veya viral bir enfeksiyona E. coli'nin sekonder etken olarak katılması sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır. Dışkı ile kirli yumurtanın kabuğundan içeri sızan etken, içerideki civcivi hasta eder veya öldürür. Günlük civcivlerin göbek deliğinden içeri girer, ayrıca her türlü yaradan da bulaşır.

Belirtiler: Bazen birden bire ölümler başlayıverir. Başlangıçta hiçbir belirti görülmez. Belirti olduğunda bunlar diğer hastalıklarınkine benzer. Durgunluk, iştahsızlık, tüylerin kabarması gibi belirtiler gözlenir. Etken kirli yumurtanın kabuğundan içeri girdiyse içerideki civciv yumurtadan çıksa bile çok yaşayamaz. Hemen ayrılmaları gerekir. Göbek deliğinden mikrobu alan civcivlerde sarı kesesi yangısı oluşur. Hayvan takatsiz, karnı şişkindir. Hastalık eklemlere de yerleşebilir. Eklem bölgeleri şişer, sıcak ve ağrılı olur, hayvan yürüyemez. Teşhisi kolay değildir Başka hastalıklarla karışır. Hastalığın kendine ait belirtiler ortaya çıkmaz. Doğru teşhis laboratuvarlarda olur. Hasta olan birkaç hayvan laboratuvara götürülür, orada teşhis konulur.

Tedavi: Durumu iyi görünen hastalara antibiyotik veya sülfonamid grubu ilaçlar verilebilir. Bunlar yem ve suları ile veya şırınga ile verilebilir.

Korunma: Yumurta temizliğine özen gösterilmeli, kirli yumurtalardan sakınılmalıdır. Yumurta çok az kirliyse, fırça ile kuru olarak temizlenmelidir. En iyi yöntem ise kuluçkaya alınacak yumurtaları fumigasyondan geçirmektir. Kuluçka makineleri de çok iyi dezenfekte edilmelidir. Diğer kanatlı hastalıklarında olduğu gibi kolibasillozis de temizliğe dikkat ederek önlenebilir.
Yayını paylaş:
author

Hakkımda

Ben Veteriner Hekim Onur Çelikörs, 1989 yılında Ankara'da dünyaya geldim. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden 2011 yılında mezun oldum ve yüksek lisansımı 2014 yılında Zootekni Anabilim Dalı'nda tamamlayarak Ziraat Yüksek Mühendisi unvanı aldım. Askerlik görevimi yerine getirdikten sonra, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi'nde başladığım Veteriner Hekimliği eğitimimi 2020 yılında tamamladım. Bu web sitesinde hayvan sağlığı ve hayvansal üretim konularında yazılarımı yayınlıyorum.

0 yorum:

Yorum Gönder