Kanatlı hayvanlarda vitamin ve mineral madde eksiklikleri - Onur Çelikörs
Kedi Köpek Süt Sığırı At

Kanatlı hayvanlarda vitamin ve mineral madde eksiklikleri


Her canlı gibi civcivlerin, piliçlerin ve tavukların da vitaminlere ihtiyacı vardır. Verim beslenemeye bağlıdır. Kanatlıların beslenmesinde bazı maddeler eksik olursa büyümede düzensizlik, tüylerin gelişememesi, verimin azalması hastalıklara karşı dirençsizlik meydana gelir. Vitaminler vücudun normal ve dengeli gelişmesini sağlar. Yemlere çok az miktarlarda eklenirler. Vitamin eksikliği halinde bazı hastalıklar ve bozukluklar ortaya çıkar.

Vitamin A: Temel vitaminlerden biridir. Normal gelişme için gereklidir. Gözler için gerekli bir vitamindir. Vitamin A yetersiz olursa, kanatlılar zayıflar. Tüyleri kabarır, yumurta verimi düşer. Kuluçka oranı düşer. Burun deliklerinden ve gözlerinden sulu akıntı gelir. Göz kapakları birbirine yapışır. İleri durumda, gözlerde peynirimsi birikimler oluşur. Yetersiz vitamin A ile beslenen tavuklardan gelen civcivler de gereği kadar vitamin A alamazlarsa sağlıksız olurlar, büyümeleri yavaşlar. Tüyleri kabarık, kendileri uyuşuktur. Yürürken dengesizdir. Bacaklarda ve gagada görülen sarı renk kaybolur. İbik ve sakallar solgun renklidir. Ayrıca Vitamin A yetersizliği olan kanatlıların yumurtalarında kan lekeleri görülür.

Vitamin D: Vücuda giren kalsiyum ve fosfor D vitamini yardımıyla kullanılır. Kemikler, gaga ve tırnaklar için ve yumurta kabuğunun şekillenmesi için bu vitamin gereklidir. Vitamin D yetersiz olursa, raşitizm hastalığı görülür. Yumurtacı tavukların yumurta kabuğu ince ve yumuşak olur. Gaga, tırnaklar yumuşar, göğüs kemiği eğrileşir. Hayvanlar ayaklarını iyi kullanamaz, yürümede zorluk çekerler. Kaburga kemikleri çabuk kırılır. Üzerlerinde tespih taneleri gibi kabartılar görülür.

Vitamin E: Kanatlıların yumurtalarında yavrunun gelişmesi için bu vitamine ihtiyaç vardır. Yetersiz olursa kuluçka oranı düşer. Horozların dölleme yeteneği azalır. Vitamin E bakımından yetersiz beslenen civcivlerde beyin yumuşaması görülür. Hayvan başını tutamaz, öne, arkaya, sağa-sola bükülür. Ayaklar gerilip bükülür. Deri altında ve karın boşluğunda su toplanır. Hayvan iki bacağını açık tutar. Kaslarda soysuzlaşma meydana gelir. Göğüs kasları bozulur, boz çizgiler oluşur.

Vitamin K: Kanın pıhtılaşmasını sağlar. Bir yaradan akan kan, bu vitamin sayesinde pıhtılaşıp durur. Bu nedenle civciv ve piliçlerde gaga kesiminden önce, Vitamin K vermek gerekir.

Vitamin B1: B1 vitamini, yem ile alınan karbonhidratları yararlı hale getirir. B1 vitamini eksikliğinde felçler görülür. Hayvanın bacakları zayıftır, yürüyemez. Ayaklarını bükerek oturur. Yıldız sayar gibi, başını arkaya çekerek bakar. Tüyleri kabarır, zayıflar. Sonunda ölür.

Vitamin B2: B2 vitamini de civcivlerin büyümesinde önemlidir. Vitamin B2 eksik olursa, hayvan zayıflar. Parmak uçları kıvrılır, kanatları düşer. Hayvanlar sürekli yatmak ister.

Pantotenik asit: Kuluçkalama için gereklidir. Eksikliği ağız kenarında kabuklanmalar yapar. Göz kapaklarının kenarları kabarcıklı ve kabuklu olur. Ayak altları çatlar, deri soyulur.

Vitamin B6: B6 vitamini yetersizse iştahı azalır ve hayvan zayıflar. Ayaklarında kasılma ve çarpılma görülür.

Vitamin B12: B12 vitamini yetersizliğinde büyüme yavaşlar. Yem tüketimi düşer. Kuluçka oranı düşer. 

Buraya kadar sayılanların dışında kalan vitaminlerin de her birinin eksikliği çeşitli bozukluklara yol açar. Önemli saydığımız diğer vitaminler şunlardır; kolik asit, nikotinik asit, biotin, kolin, vitamin C ve inositol.

Tavuklarda Mineral Madde Eksiklikleri

Vitaminler hakkındaki bilgilerden sonra, sıra yemlerde bulunması gereken mineral maddelere geldi. Canlıların dokularında bulunma düzeylerine göre mineral maddeleri; makro elementler ve iz elementler olarak iki gruba ayırabiliriz. Örneğin; kalsiyum, fosfor, magnezyum, soydum, potasyum ve klor makro elementlerdir. Canlı vücudunda çok daha az miktarda bulunan demir, bakır, çinko, manganez, selenyum vb. elementler ise iz elementlerdir.

Kalsiyum ve Fosfor: İskeletin yapısında önemli bir yer tutan makro elementlerdendir. Yumurtlayan hayvanlarda yumurta kabuğu için mutlaka gereklidir. Bağırsaktan emilebilmesi için D vitaminine ihtiyaç vardır. Eğer D vitamini yeterli değil ise, kalsiyum ve fosfor da yeterli olamaz. Bu durumda yumurta verimi düşer, yumurta kabuğu incelir. Hayvanlar birbirini gagalar (kanibalizm) ve tüy yer.

Magnezyum: Bütün dokularda ve kemikte bulunur. Vücut gelişiminde önemli yeri vardır. Eksikliğinde gelişme yavaşlar ve zamanla durur. Civcivler ölür.

Sodyum, Potasyum, Klor: Hayvansal besinlerde sodyum fazladır, bitkisel besinlerde ise potasyum fazladır. Sodyum eksikliğinde gelişme yavaşlar, göz bozukluğu olur. Hayvanlar yem yiyemez. Yumurtalar küçülür. Fazlası da iyi değildir, zehirlenmeye sebep olur. Potasyum eksikliğinde kaslar zayıflar.

Demir: Karaciğerde ve dalakta depo edilir. Demir eksikliği ile fazla karşılaşılmaz.

Bakır: Bakır, demirin bağırsaktan emilmesine yardımcı olur. Bakır eksikliği anemiye neden olur.

Çinko: Büyümeyi sağlar. Tüy ve kemik içerisinde yer alır. Azlığı halinde tüyler gelişemez. Eklemler şişer. Ayak derisi pul pul dökülür.

Manganez: Üreme için, büyüme için ve kemiklerin yapılması için gerekir. Yumurta kabuğunun yapısında yer alır. Manganez eksikliği varsa, bu tavukların civcivleri hareketsiz olurlar. Başları öne kıvrıktır.

Selenyum: Bazı topraklarda fazlaca selenyum bulunur, burada yetişen bitkilerde de fazla olur. Bunlarla yapılan yemler tavukları zehirleyebilir.
Yayını paylaş:
author

Hakkımda

Ben Veteriner Hekim Onur Çelikörs, 1989 yılında Ankara'da dünyaya geldim. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden 2011 yılında mezun oldum ve yüksek lisansımı 2014 yılında Zootekni Anabilim Dalı'nda tamamlayarak Ziraat Yüksek Mühendisi unvanı aldım. Askerlik görevimi yerine getirdikten sonra, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi'nde başladığım Veteriner Hekimliği eğitimimi 2020 yılında tamamladım. Bu web sitesinde hayvan sağlığı ve hayvansal üretim konularında yazılarımı yayınlıyorum.

0 yorum:

Yorum Gönder