Sarcomastigophora: Kök bacak ve kamçı taşıyanlar - Onur Çelikörs

Sarcomastigophora: Kök bacak ve kamçı taşıyanlar

Sarcomastigophora şubesinin üyeleri, hareket organeli olarak kök bacak veya kamçı taşırlar. Tümü bir hücreli olan sucul canlılardır. Kamçı veya kök bacak taşımalarına göre, 2 alt şube içerisinde incelenirler; Mastigophora (kamçılılar) ve Sarcodina (kök bacaklılar).

Mastigophora (Kamçılılar)

Hareket organeli olarak kamçı taşıyan bir hücreli canlılardır. Bazı türlerde, koloni halinde yaşam da görülebilir. Klorofil taşıyıp taşımamalarına göre, 2 sınıfa ayrılırlar; Phytomastigophora ve Zoomastigophora.

Phytomastigophora

Bu sınıfın üyeleri, kamçı ile hareket ederler ve klorofil taşırlar. Sucul ortamların primer üreticileri bu canlılardır. Boyuna ikiye veya çok parçaya bölünebilmelerinin yanında, eşeyli çoğalan cinsler de bulunur (Volvox). Bu sınıf üyelerinden Ceratium ve Noctiluca cinsleri (Dinoflagellata), içerdikleri ksantofil pigmenti nedeniyle "red-tide" görüntüsüne sebep olur. Euglena, kloroplast taşımasına rağmen, dışarıdan organik besin alarak heterotrof özellik de gösterir (mixotrof). Bu sınıfın takımları ve bu takımlara ait en iyi bilinen cinsler; Dinoflagellata, Euglenida ve Volvocida'dır.

Noctiluca spp.
Euglena spp.
Volvox spp.

Zoomastigophora

Zoomastigophora üyeleri parazitik yaşarlar veya simbiyont olabilirler. Örneğin, Hypermastigida takımı üyeleri, böceklerin bağırsaklarında simbiyont yaşayarak, selüloz sindirimine yardımcı olur.

Leishmania
Trypanosoma
Trichomonas

Kinetoplastida, DNA içeren bir mitokondri taşır. Bu takımın üyeleri olan en önemli parazitler şunlardır;
- Leishmania tropica: Şark çıbanı etkenidir. Sivrisinekler ile taşınır.
- Leishmania donovani: Kala-azar hastalığı etkenidir. Sivrisinekler ile taşınır.
- Trypanosoma gambiense: Uyku hastalığı etkenidir. Çeçe sineği ile taşınır.
- Trichomonas vaginalis: Vajinal akıntıya sebep olur.

Sarcodina (Kök bacaklılar)

Bu alt şubedeki canlılar, hareket organeli olarak kök bacaklar taşırlar. Besin, pseudopod yardımıyla ve fagositoz yolu ile alınır.
İçeriğine ve şekline göre, başlıca 4 kök ayak tipi görülür:
1. Lobopod: Lob şekillidir ve hem ektoplazma hem de endoplazma içerir.
2. Filopod: İplik şeklindedir ve sadece ektoplazma içerir.
3. Retikülopod: Ağ şeklindedir ve sadece ektoplazma içerir.
4. Aksopod: İğne şekillidir ve mikrotübül içerir.

Amoeba
Entamoeba

Bu sınıfta yer alan Mastigamoeba cinsi, kamçılılar ve amipler arası geçiş formu olarak kabul edilir. Hem yalancı ayak (pseudopod) hem de kamçı taşır. Bir kök bacaklı olan Entamoeba histolytica, amipli dizanteri, kanlı ishal etkenidir.

Bu alt şubenin Foraminifera takımına ait canlıların kabukları CaCO3 içerir. Bu tip kabuklar su tuttuğu için, petrol muhafaza eder. Petrol aramalarında, bu canlıların kabuklarının varlığına bakılır. Radiolaria takımında ise, kabuk SiO2 veya SrSO4 içerir ve bu canlıların kabuklarının birikimiyle Chert-Quartz kayaçları oluşur.

Not: Bu yazının hazırlanmasında Tübitak Bilim ve Teknik dergisinden yararlanılmıştır.
Yayını paylaş:
author

Hakkımda

Ben Veteriner Hekim Onur Çelikörs, 1989 yılında Ankara'da dünyaya geldim. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden 2011 yılında mezun oldum ve yüksek lisansımı 2014 yılında Zootekni Anabilim Dalı'nda tamamlayarak Ziraat Yüksek Mühendisi unvanı aldım. Askerlik görevimi yerine getirdikten sonra, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi'nde başladığım Veteriner Hekimliği eğitimimi 2020 yılında tamamladım. Bu web sitesinde hayvan sağlığı ve hayvansal üretim konularında yazılarımı yayınlıyorum.

0 yorum:

Yorum Gönderme