Mastigomycota - Onur Çelikörs

Mastigomycota


Bu bölümde incelenen mantar türleri, yaşamlarının herhangi bir evresinde, kamçı taşıyan hücreler oluştururlar. Kamçılı hücreler, "sporangium" adı verilen keseler içinde üretilen üreme hücreleri olan "zoosporlar" ya da "planogametler"dir. Söz konusu hücrelerde bulunan kamçıların sayısı ve pozisyonu, sınıflandırmalarında önem taşır. Hücre bölünmesi sırasında görev yapan etkin sentriollerin varlığı, bölümün diğer bir önemli özelliğidir. 4 sınıf altında incelenir; Chytridiomycetes, Hyphochytridiomycetes, Plasmodiophoromycetes ve Oomycetes.

Chytridiomycetes

En küçük ve en ilkel yapılı mantarlardır. Okyanuslar, göller, nehirler gibi tuzlu ya da tatlı su ortamlarının yanında, çamur ve toprakta da yaşayabilirler. Hücre duvarları kitin yapıdadır. Tallusları, bir hücreli ilkel formlardan, çok hücreli ve özelleşmiş ipliksi formlara kadar değişkenlik gösterebilir. Canlı ya da ölü organizmalar üzerinde, çürükçül ve parazit olarak beslenirler. Bazı üyeleri, bitki zararlısı olmaları nedeniyle, ekonomik açıdan önem taşırlar.

Üreme hücreleri olarak, suda harekete yardımcı olmak için arka kısımda tek kamçı taşıyan zoosporlar (eşeysiz) ve planogametler (eşeyli) üretilir. Mantarı belirli bir yere bağlayan ve besin alımında da görev yapan, kök öncülü yapılar olan rhizoidler arasında kaynaşma yoluyla da üreme görülür.

Allomyces spp.
Olpidium brassicae
(Marul zararlısı)
Synchytrium endobioticum
(Patates zararlısı)

Mantarlar aleminin diğer tüm üyelerinin, bu sınıfın üyelerinden evrimleştiği ileri sürülmektedir. Diğer sınıflarda kamçılı zoosporlar görülmez, ancak kitin yapıdaki hücre duvarı hepsinde ortaktır.

Hyphochytridiomycetes

Denizlerde yaşayan küçük mantar türlerinden oluşan bir gruptur. Hücre duvarlarının yapısında, hem selüloz hem de kitin bulunur. Mayoz bölünme sonucunda, mayospor adı verilen üreme hücrelerini meydana getirirler. En ayrıntılı çalışılmış ve en iyi bilinen türü Rhizidiomyces apophysatus'dur.

Plasmodiophoromycetes

Canlıların vücudu içinde parazit (endoparazit) olarak yaşan mantarları içerir. Zoosporları, uç kısımda, birbirine eşit boyda olmayan iki kamçı taşır. Plasmodium çekirdeklerinin bölünmesi, haç şekline benzetildiği için, "kurisiform bölünme" adı verilmiştir.

Plasmodiophora brassicae
(Lahana zararlısı)
Spongospora subterranea
(Patates uyuzu)

Oomycetes

Hücre duvarlarını yapısında, kitin yerine ağırlıklı olarak selüloz bulunur. Bu aşamadan sonraki tüm mantarların yaşam devrelerinde, vücut hücreleri diploid (çift kromozom setli), gametlerse haploiddir (tek kromozom setli). Çünkü mayoz bölünme, yalnızca gametlerin oluşturulduğu gametangium keselerinde görülür. Bazı türlerde, iki farklı biçimde (biri böbrek, biri armut biçiminde) zoospor oluşturulur. Bu spor hücreleri, farklı yapıda iki adet kamçı taşır.

Saprolegniales (Su küfleri)

Achlya spp.
Saprolegnia spp.
Aphanomyces spp.


Peronosporales

Plasmopora spp.
Peronospora spp.
Albugo spp.
Phtyophthora infestans
(Patates zararlısı)

Not: Bu yazının hazırlanmasında Tübitak Bilim ve Teknik dergisinden yararlanılmıştır.
Yayını paylaş:
author

Hakkımda

Ben Veteriner Hekim Onur Çelikörs, 1989 yılında Ankara'da dünyaya geldim. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden 2011 yılında mezun oldum ve yüksek lisansımı 2014 yılında Zootekni Anabilim Dalı'nda tamamlayarak Ziraat Yüksek Mühendisi unvanı aldım. Askerlik görevimi yerine getirdikten sonra, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi'nde başladığım Veteriner Hekimliği eğitimimi 2020 yılında tamamladım. Bu web sitesinde hayvan sağlığı ve hayvansal üretim konularında yazılarımı yayınlıyorum.

0 yorum:

Yorum Gönderme