Sığır besiciliği fizibilitesi: Amaç ve mevcut üretim - Onur Çelikörs
Kedi Köpek Süt Sığırı At

Sığır besiciliği fizibilitesi: Amaç ve mevcut üretim


İnsanların hayatlarını idame ettirebilmeleri için beslenmeleri bir zorunluluktur. İnsanların sağlıklı kalabilmek için besinleri dengeli ve yeterli düzeyde almaları gereklidir. Dengeli beslenmenin sağlanabilmesi için insanların günde 75-80 gram protein almaları ve bunun 30-35 gramının hayvansal kökenli olması önerilmektedir. Çünkü insanların dengeli beslenmesi için gerekli olan esansiyel aminoasitler sadece et ve diğer hayvansal kökenli protein kaynaklarında yer almaktadır.

Türkiye’de kişi başı günlük toplam protein tüketimi yaklaşık 96 gramdır. Fakat bu protein tüketiminin hayvansal kökenli besinlerden sağlanan kısmı 26 gramdır ve bunun 9 gramı etten sağlanmaktadır. Türkiye’de et üretiminde sığırın payı yaklaşık olarak %33 kadardır.

Türkiye’de nüfusun önemli bir bölümü dengesiz ve yetersiz beslenmektedir. Beslenme yetersizliklerinin bedensel ve zihinsel sağlık problemlerini arttıracağı, hastalıklara olan direnci azaltacağı ve organların çabuk yıpranmalarına neden olacağı söylenmektedir. Yetersiz beslenme sorunundan özellikle yoksulluk sınırının altında yaşayan insanlar etkilenmektedir. Türkiye İstatistik Kurumu’nun son verilerine göre Türkiye’de 2009 yılı itibariyle 339.191 kişi (toplam nüfusun %0,48’i) gıda yoksulluğu (açlık) sınırının, 12.750.526 kişi de (toplam nüfusun %18,08’i) ise yoksulluk (gıda + gıda dışı) sınırının altındadır.

Fizibilitenin yapılış amacı, kurulacak üretim planıyla sığırların tükettikleri bitkisel proteinlerin, hayvansal proteinlere dönüşümünü sağlamaktır. Hayvanların, hayvansal protein üretebilme yetenekleri için bitkisel proteini hayvansal proteine dönüştürme katsayısı uygun bir ölçü olarak kabul edilebilir. Sığırın et üretiminde biyolojik dönüşüm katsayısı %6’dır. Piyasadan satın alınan buzağılara günlük canlı ağırlık artış hızının yüksek olduğu dönemde 12 ay süre ile özel bir bakım ve besleme programı uygulanarak, yüksek canlı ağırlığa ulaşmaları planlanmaktadır.

Dünya Kırmızı Et Üretimi

Hayvancılık, dünyada tarımsal gayrisafi hâsılanın %40’ını sağlamakta ve 1,3 milyar insanın geçimine katkıda bulunmaktadır. FAO verilerine göre 2010 yılı itibariyle dünyadaki toplam et üretimi yaklaşık 293 milyon tondur ve bunun 190 milyon tonu kırmızı ettir. Üretilen bu kırmızı etin ise 62 milyon tonu sığırdan karşılanmaktadır. Aşağıdaki çizelgede görüleceği üzere 1990 ve 2010 yılları arasında sığır eti üretimi 9 milyon tonluk artış göstermiştir.

Çeşitli Türlerinin Dünya Kırmızı Et Üretimine Katkıları (1990-2010), Ton

Çeşitli Türlerinin Dünya Kırmızı Et Üretimindeki Payları (1990-2010)

Çeşitli türlerinin dünya kırmızı et üretimine katkılarını gösteren çizelgeden de anlaşılacağı üzere son 20 yılda dünya kırmızı et üretimindeki artışa katkısı en fazla olan tür domuz olmuş ve domuzu sığır takip etmiştir. Dünyadaki Yahudi ve İslam dinine mensup kişilerce domuz etinin tüketilmiyor olması, bu dinlerin yaygın olduğu yerlerde domuz eti üretimini kısıtlamakta ve tavuk eti üretimi hızla artış göstermektedir. FAO verilerine göre 1990 yılı itibariyle dünyada toplam 35.585.415 ton olan tavuk eti üretimi 2010 yılında 86.205.014 tona çıkarak yaklaşık 2,4 kat artış göstermiştir.

Çeşitli Türlerin Dünya Hayvan Varlığı (1990-2010)

2010 yılı itibariyle dünyadaki toplam sığır sayısı yaklaşık 1,43 milyar baştır. 1990-2010 yılları arasındaki 20 yılda artış miktarı yaklaşık 130 milyon baş olmuştur.

Dünya Hayvan Varlığındaki Değişim (1990-2010)

Dünyadaki kırmızı et üretimine katkısı olan hayvan sayısının 20 yıllık değişimi incelendiğinde koyun sayısında azalma olduğu diğer türlerin sayılarında büyük bir değişim olmadığı veya artış olduğu görülmektedir. Koyun sayısındaki bu azalışa karşın sayısal artışın en fazla keçide olması ise dikkat çekicidir.

Türkiye’de Kırmızı Et Üretimi

Türkiye’de hayvancılık genel ekonomi ve tarım sektörü içinde önemli bir yere ve potansiyele sahiptir. En son 2001 yılında Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından yapılan genel tarım sayımına göre Türkiye’deki tarım işletmesi sayısı 3.076.650’dir. Bunun 2.074.479 (%67,43)’u bitkisel üretim ve hayvancılığı birlikte yapmakta, 72.629 (%2,36)’u ise sadece hayvancılık yapmaktadır. Hayvancılık işletmelerinin yaklaşık %59,7’sinde 1-4, %21,3’ünde 5-9, %12,8’inde 10-19, %5,4’ünde 20-49, %0,7’sinde ise 50-149 arasında büyükbaş hayvan bulunmaktadır. 150 ve daha fazla hayvanı bulunan işletmelerin oranı ise sadece %0,05’tir.

Çeşitli Türlerinin Türkiye Et Üretimine Katkıları (1990-2010), Ton

FAO verilerinden derlenmiş olan çeşitli türlerinin Türkiye et üretimine katkıları çizelgesinden anlaşılacağı üzere, Türkiye’nin toplam et üretimi miktarı yaklaşık 620 bin tondur. TÜİK verilerine göre 1990, 1995, 2000, 2005 ve 2010 yılları itibariyle sığır eti üretimi sırasıyla; 329, 292, 355, 322 ve 619 bin tondur. 2010 yılındaki artışın nedeni 1990’dan 2010 yılına kadarki verilerin mezbaha, kombina ve kurban bayramı kesimlerini kapsaması, 2010 yılı verilerinin mezbaha ve mezbaha dışı kesimleri kapsamasıdır. 2011 yılı verilerine göre ise toplam kırmızı et üretimi yaklaşık 777 bin ton olup, sığır etinden karşılanan kısmı yaklaşık 645 bin tondur.

Çeşitli Türlerin Türkiye Genelindeki Sayıları (1990-2010), FAO

Yukarıdaki çizelgede FAO verilerine göre, aşağıdaki çizelgede ise TÜİK verilerine göre Türkiye’de kırmızı et üretimine katkısı olan hayvanların sayıları verilmiştir.

Çeşitli Tür ve Irkların Türkiye Genelindeki Sayıları (2000-2010), TÜİK

2010 yılı için FAO ve TÜİK verilerindeki hayvan sayıları karşılaştırıldığında, hayvan sayılarının benzer olduğu görülmektedir. TÜİK kayıtları, yerli, kültür ve melez sığır sayılarına ayrıca yer verdiği için önem taşımaktadır.

Not: Bu yazıdaki sayısal değerler, 2012 yılında hazırlamış olduğum sığır besiciliği fizibilite raporundan alınmış olup, güncel verileri içermemektedir.
Yayını paylaş:
author

Hakkımda

Ben Veteriner Hekim Onur Çelikörs, 1989 yılında Ankara'da dünyaya geldim. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden 2011 yılında mezun oldum ve yüksek lisansımı 2014 yılında Zootekni Anabilim Dalı'nda tamamlayarak Ziraat Yüksek Mühendisi unvanı aldım. Askerlik görevimi yerine getirdikten sonra, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi'nde başladığım Veteriner Hekimliği eğitimimi 2020 yılında tamamladım. Bu web sitesinde hayvan sağlığı ve hayvansal üretim konularında yazılarımı yayınlıyorum.

0 yorum:

Yorum Gönder