Karnivorlarda üreme organlarının tümörleri - Onur Çelikörs
Kedi Köpek Süt Sığırı At

Karnivorlarda üreme organlarının tümörleri


Dişi üreme sisteminde vulva, vajina, cervix, uterus ve ovaryum tümörleri bulunabilir. Ancak, özellikle meme tümörleri dişilerdeki en yaygın tümör tipini teşkil ederler. Dişi köpeklerin vajina tümörlerinden en yaygın olanı, hayvanların yaşadığı bölgeye de bağlı olarak leiomyomalar ve bulaşıcı veneral tümörlerdir. Kedilerde genital kanal tümörleri infertilite açısından çok önemli rol oynamazlar, çünkü nadiren görülürler ve çoğunlukla ileri yaşlarda (8 yaş üzeri) ortaya çıkarlar.

Ovarium Tümörleri

Köpeklerde ovaryum tümörüne rastlanma olasılığı düşüktür. Bütün neoplazmalar içerisinde %0,5-1,2 oranında karşılaşılırlar. Ortalama 8 yaş civarında bu tümörler ortaya çıkar. Köpeklerdeki ovaryum tümörleri, epitelyal germ hücreleri veya seks kort stromal orijinli olabilir. Epitelyal tümörler; papillar adenokarsinom, kistadenom, kistadenokarsinom veya diferansiye olmamış karsinom olabilirler. Germ hücre tümörleri; disgerminoma ve teratomayı içerirler. Kedilerde ovarium tümörlerinin yarısı granulosa teka hücre tümörüdür. Disgerminomalar kedilerin ikinci derece yaygın tümörleridir ve germ hücrelerinden gelişirler.

Anamnez

Tümörün tipine bağlı olarak anamnez bulguları değişmekle birlikte, sıklıkla abdomende palpe edilebilir bir kitle, tümörden dolayı bir şişlik veya ascites gözlenir. Papillar adenokarsinomun en yaygın bulgusu ascitesten dolayı abdominal şişliktir. Bazı ovaryum tümörleri homonal imbalans belirtileri gösterir. Granulosa hücre tümörlü köpeklerde sıklıkla anormal hormon üretimi semptomları görülür. Hem yüksek progesteron hem de östrojen üretim belirtileri (uzun süreli östrus, dermatolojik değişimler vs.) görülebilir. Büyük tümörlerde dikkat çeken bir diğer bulgu ise, bağırsaklar üzerine baskı sonucu oluşan gastrointestinal bozukluklardır.

Tanı

Büyük abdominal kitlenin palpasyonu ve abdomenin radyografisinden tanıda yararlanılır. Ovarial teratomlar embriyonik germ katından köken alan doku içerebilirler. Operasyonla çıkartılan tümör içinde epitel, saç veya kemik doku ayırt edilebilir. Tümörün mineralize olmasından sonra radyografi kolay bir tanı aracıdır. Ultrasonografi kitlesel gelişim hakkında bilgi verebilir. Hücre tipinin tespiti için histopatoloji tek yöntemdir. Ayrıca metastaz kontrolü için toraks regiografisi alınmalıdır.

Ovaryum Tümörü, Köpek

Sağaltım

Operatif girişim: Eğer mümkünse overiectomi operasyonu genellikle endikedir. Eğer çevreye yayılma yoksa küratif amaçla yapılabilir.

Kemoterapi: Siklofosfamit 50 mg/m² haftada 3 gün köpeklerde ilerlemiş granulosa hücre tümörü ve kist adenokarsinomada önerilir. Ayrıca kadınlarda kullanılan vinkristin, doksorubisin gibi ajanlar da hayvanlarda uygulama sahası bulmaktadır. Metastatik granulosa hücre tümörü sağaltımında ise mix bakteriyel aşılarla immünoterapi yapılabilmektedir.

Uterus Tümörleri

Köpeklerde uterus tümörleri yaygın değildir ve karnivor tümörlerinin %0,4’ünü oluşturur. En yaygın uterus tümör tipi leiomyosarkomadır. Leiomyomalar benign yapıdadır ve myometriumda sarımsı kahverengi nodüller şeklinde görülür. Leiomyosarkomalar leiomyomalardan klinik olarak ayırt edilemeyebilir.

Kedilerin uterus neoplazmalarının en fazla rapor edileni endometrial adenokarsinomadır. Klinik bulgular çoğunlukla halsizlik, iştahsızlık, konstipasyon ve abdominal genişlemedir. Bununla beraber vajinal akıntı ve östrus düzensizliği gözlenebilir. Bütün uterus tümörlerinin sağaltımında ovariohisterektomi yapılır. Eğer metastaz yoksa prognoz iyidir.

Vajina ve Vulva Tümörleri

Vajina ve vulva neoplazmaları karnivor tümörlerinin yaklaşık %2,5-3’ünü oluşturur. Vajinal ve vulval tümörler büyük çoğunlukla benigndir (%70-80). En yaygın vajinal tümör leiomyomasarkomdur. Leiyoma için yaş indeksi 5-16 yaşlar arasındadır (ortalama 11 yaş). Boxer ırkı köpekler çoğunlukla etkilenen ırklardır.

Anamnez

Sıklıkla tespit edilen klinik bulgu, vulvadan dışarı sarkan kitledir. Ekstraluminal kitle büyük olduğu zaman, sıklıkla ağrılı zor işeme ve disüri görülür. Kitlenin rektuma baskısıyla konstipasyon görülebilir. Kitle nedeniyle çiftleşme de engellenebilir.

Tanı ve Sağaltım

Tanı, vulvadan sarkan kitlenin belirlenmesiyle koyulabilse de radyografiden de yararlanılabilir. Hücre tipinin tam ayrımı biyopsi ve histolojik muayene ile yapılmalıdır. Pulmoner metastaz varlığını belirlemek için göğüs radyografisi alınmalıdır. 

Tümör ve metastazik odakların operasyonla uzaklaştırılması primer sağaltımdır. Büyük tümörleri almak için epizyotomi gerektirebilir. Leiomyosarkomalar metastaz yapmamışsa prognozları çoğunlukla iyidir.  Adenokarsinom ve skuamöz hücre karsinomunda prognoz iyi değildir, çünkü çoğunlukla tanıdan önce metastaz şekillenmiştir.

Leiomyomaların, bazı hormonal etkilerden kaynaklandığı düşünülmektedir. Ovarium kistleri ve östrojen salgılayan tümörlerle çoğunlukla ilişkilidir ve endometriyal hiperplazi de olaya karışır. Doğum yapmamış dişilerde yüksek oranda şekillenebilir. Olası hormonal etkilerden dolayı ovariohisterektomi operasyonu, oluşumun engellenmesinde faydalı görülmektedir. 

Bulaşıcı Veneral Tümör (TVT)

Köpeklerde çiftleşme yoluyla bulaşan, her iki cinsiyette de gözlenen, eksternal genital organlarda gözlenen bir tümördür. Çoğunlukla ılıman iklim kuşağındaki büyük şehirlerde gözlenir. Bazı bölgelerde enzootiktir ve hayvanın immün sisteminin gücüyle yakından ilişkilidir. İmmünitesi baskılanmış hayvanlarda metastaz oranı yüksektir. Metastaz genellikle deri, bölgesel lenf yumruları, beyin, dalak, dil, burun, dudaklar ve toraks bölgesine gerçekleşir. 

Bulaşıcı Veneral Tümör, Dişi ve Erkek Köpek

Olgu, damlama şeklinde vajinal kanama veya perianal şişlik şikayetiyle kliniğe yansır. Vulvanın vestibular bölgesinde tek veya çoklu, değişik çap ve büyüklükte, saplı-karnabahar görünümlü, bazen lobüler ülserleşmiş nodüller belirlenir.

Tedavi

Yaygın olmayan ve 3 parçayı geçmeyen kitlelerde cerrahi uzaklaştırma yapılabilir. Bu yöntemin yanı sıra radyasyon tedavisi ve immünoterapi de uygulanabilir. En etkin tedavi yolu kemoterapötik ilaçların uygulanmasıdır. İlk tercih edilen ilaç vincristine’dir. Damar içi yoldan 0,025 mg/kg dozda haftada bir uygulama yapılır. 2-6 hafta içinde kitlelerde tamamen gerileme gözlenir. Tekrarlayan olgularda vincristine, cyclophosphamide ve methotrexate kombinasyonu şeklinde uygulama yapılabilir. Kitle yaklaşık 10 günde geriler, ancak bu süre 40 güne kadar uzayabilir. TVT olgularının pek çoğunda prognoz iyidir.

Kaynaklar:
Alaçam E. 2015. Evcil Hayvanlarda Doğum ve İnfertilite. Ankara.
Vural R, Küplülü Ş. 2018. Kedi ve Köpek Hekimliği. Ankara.
Erer H, Kıran MM. 2015. Veteriner Onkoloji. Konya.
Yayını paylaş:
author

Hakkımda

Ben Veteriner Hekim Onur Çelikörs, 1989 yılında Ankara'da dünyaya geldim. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden 2011 yılında mezun oldum ve yüksek lisansımı 2014 yılında Zootekni Anabilim Dalı'nda tamamlayarak Ziraat Yüksek Mühendisi unvanı aldım. Askerlik görevimi yerine getirdikten sonra, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi'nde başladığım Veteriner Hekimliği eğitimimi 2020 yılında tamamladım. Bu web sitesinde hayvan sağlığı ve hayvansal üretim konularında yazılarımı yayınlıyorum.

0 yorum:

Yorum Gönder