Evcil hayvanlarda fizyolojik parametreler - Onur Çelikörs
Kedi Köpek Süt Sığırı At

Evcil hayvanlarda fizyolojik parametreler


Evcil hayvanların fizyolojik parametrelerini bilmek, hem hayvanlarda normal sağlık durumundan herhangi bir sapmayı tespit etmede hem de hastalıklarının tanı ve tedavisinde önem taşımaktadır. Kedi, köpek, sığır, koyun, keçi ve at türleri için hazırlanmış tablolarda; kan değerleri, idrar özellikleri, nabız sayıları, vücut sıcaklıkları, solunum sayıları, kızgınlık periyotları ve gebelik süreleri yer almaktadır.

Kan Değerleri

Parametre Birim Köpek Kedi Sığır At Koyun Keçi
Hematokrit % 35–57 30–45 24–46 27–43 27–45 22–38
Hemoglobin × 10 g/L 11,9–18,9 9,8–15,4 8–15 10–16 9–15 8–12
Eritrosit × 1012/L 4,95–7,87 5,0–10,0 5,0–10,0 6,0–10,4 9–15 8–18
Eritrosit hacmi fL 66–77 39–55 40–60 37–49 28–40 16–25
Eritrosit hemoglobini pg 21,0–26,2 13–17 11–17 13–18,2 8–12 5,2–8
Trombosit × 109/L 211–621 300–800 100–800 118–258 800–1100 300–600
Lökosit × 109/L 5,0–14,1 5,5–19,5 4,0–12,0 5,6–12,1 4–8 4–13
Nötrofil % 58–85 45–64 15–33 52–70 10–50 30–48
Lenfosit % 8–21 27–36 62–63 21–42 40–55 50–70
Monosit % 2–10 0–5 0–8 0–6 0–6 0–4
Eozinofil % 0–9 0–4 0–20 0–7 0–10 1–8
Bazofil % 0–1 0–1 0–2 0–2 0–3 0–1
Miyeloid/eritroit Oran 0,75–2,5 0,6–3,9 0,3–1,8 0,5–1,5 0,77–1,7 0,7–1,0
Plazma proteinleri 10 g/L 6,0–7,5 6,0–7,5 6,0–8,0 6,0–8,5 6–7,5 6–7,5
Plazma fibrinojen g/L 150–300 150–300 100–600 100–500 100–500 100–400
Pıhtılaşma süresi Dakika 4 5–6 5–8 6–14 2–5 2–5


İdrar Özellikleri

Hayvanlarda idrar miktarı ve bileşimi yaşa, tüketilen su miktarına ve metabolizma hızına göre değişiklik gösterir. İdrarın özgül ağırlığı çok geniş sınırlar içinde yer alır. Tüketilen gıdaların içeriği ve hayvanın egzersiz durumu özgül ağırlık üzerine doğrudan etkilidir. Genel bir ifadeyle etçil hayvanların idrarı asit karakterliyken, otçul hayvanların idrarı daha alkali özellik gösterir. Atlarda idrar bulanık renkliyken sığır idrarları çoğunlukla berraktır.

Hayvan Türü Günlük hacim (ml/kg canlı ağırlık) Özgül ağırlık
Köpek 20–100 1,016–1,060
Kedi 10–20 1,020–1,040
Sığır 17–45 1,030–1,045
At 3–18 1,025–1,060
Koyun 10–40 1,015–1,045
Keçi 10–40 1,015–1,045


Nabız Sayıları

Nabız sayısı hayvanlarda yaşa, egzersiz durumuna ve iklime göre değişiklik gösterebilmektedir. Gençler de çok yaşlılarda nabız sayısı daha yüksektir. Egzersiz durumunda ve streste nabız sayısı artış gösterecektir, bu nedenle nabız sayılmadan önce hayvanın dinlendirilmesi gereklidir. Ateşli hastalıklar ve anemide nabız sayısı artar.

Hayvan türü Dakikada nabız sayısı
Köpek 70–120
Kedi 120–140
Sığır 48–82
At 28–40
Koyun 70–80
Keçi 70–80


Vücut Sıcaklıkları

Vücut sıcaklığı birçok hastalıkta teşhise yardımcıdır. Vücut sıcaklığı günün farklı zamanlarında değişim gösterir. Egzersiz ve stres vücut sıcaklığını arttırır.

Hayvan türü Rektal vücut sıcaklığı (°C)
Köpek 37,9–39,9
Kedi 38,1–39,2
Sığır 37,5–39,2
At 37,3–38,2
Koyun 38,3–39,9
Keçi 38,5–39,7


Solunum Sayıları

Solunum sayısı çok sayıda iç ve dış faktöre göre değişim gösterebilir. Genç hayvanların solunum sayısı yaşlılardan daha yüksektir. Özellikle gebelik döneminde dişi hayvanların vücut ısısı erkek hayvanlardan daha yüksektir. Solunum sayısı yüksek sıcaklıklarda artarken; dinlenme durumunda ve uykuda yavaşlar. Genel olarak akciğer hastalıkları solunum sayısını arttırır.

Hayvan türü Dakikada solunum sayısı
Köpek 18–34
Kedi 16–40
Sığır 30–32
At 10–14
Koyun 16–34
Keçi 12–15


Kızgınlık Periyotları

Koyun, keçi ve at mevsime bağlı poliöstrik hayvanlardır. Üreme faaliyetleri gün ışığının uzaması veya kısalması ile ilişkilidir. Kısraklar günlerin uzamaya başladığı aylarda (ilkbaharda) kızgınlık aktivitesi göstermeye başlarlar. Koyun ve keçi ise günlerin kısalmaya başlamasıyla (sonbaharda) kızgınlık aktivitesi gösterirler.

Hayvan türü Kızgınlık periyodu Kızgınlık süresi
Köpek Yılda 2 defa 3 hafta
Kedi Yılda 2–3 defa 3–15 gün
Sığır 20–22 günde bir 18–24 saat
At 3–4 haftada bir 5–7 gün
Koyun 14–19 günde bir 26–30 saat
Keçi 18–22 günde bir 12–24 saat


Gebelik Süreleri

Doğum, dış ortamda yaşayabilecek hale gelmiş olan yavrunun zarlarıyla birlikte uterustan çıkarılmasıdır. Doğacak yavrunun gelişmişliği hayvan türüne göre değişiklik gösterebilir. Örneğin, kedi ve köpek yavruları gözleri kapalı olarak doğarlar. Aşağıdaki tabloda ortalama gebelik süreleri baz alınmıştır. Çeşitli sebeplerle gebelik süresi uzayabilir veya kısalabilir.

Hayvan türü Gebelik süresi (gün)
Köpek 63–68
Kedi 56–60
Sığır 279–289
At 320–355
Koyun 144–156
Keçi 146–157

Yayını paylaş:
author

Hakkımda

Ben Veteriner Hekim Onur Çelikörs, 1989 yılında Ankara'da dünyaya geldim. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden 2011 yılında mezun oldum ve yüksek lisansımı 2014 yılında Zootekni Anabilim Dalı'nda tamamlayarak Ziraat Yüksek Mühendisi unvanı aldım. Askerlik görevimi yerine getirdikten sonra, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi'nde başladığım Veteriner Hekimliği eğitimimi 2020 yılında tamamladım. Bu web sitesinde hayvan sağlığı ve hayvansal üretim konularında yazılarımı yayınlıyorum.

0 yorum:

Yorum Gönder